Międzynarodowa Refleksja Solidarości – Wrzesień 2026

Wprowadzenie

Zgodnie z Wezwaniem 25. Kapituły Generalnej, „jako Zgromadzenie podejmujące wezwania Laudato Si’, jednoczymy się z ruchami Kościoła na rzecz rozwiązywania kryzysu środowiskowego i humanitarnego w ramach ekologii integralnej”. Mając na uwadze cele wyznaczone przez naszą międzynarodową sieć Shalom na lata 2024–2026, „badamy możliwości i podejmujemy działania w celu wyeliminowania przyczyn niesprawiedliwości w naszych gałęziach, lokalnych terenach i wspólnie jako Międzynarodowa Sieć Shalom”. (Ukierunkowanie Shalom i zobowiązania 2024-2026)

Bóg stworzył świat, w którym wszystko jest ze sobą powiązane, a wszystkie stworzenia stanowią część sieci życia. Dlatego nawet najmniejsze z pozoru działanie, jakie podejmujemy na rzecz pokoju i sprawiedliwości, ma wpływ na nasze najbliższe i szersze otoczenie. Należy o tym pamiętać, gdy pełnimy naszą posługę, spotykamy się z osobami powierzonymi naszej opiece, współpracujemy z innymi siostrami oraz gdy się modlimy.

Wezwanie do modlitwy

Trójjedyny Boże, źródło wszelkiego życia, obdarz nas nadzieją, gdy spotykamy się z beznadziejnością, załamaniem, samotnością lub opuszczeniem – w nas samych, w naszych bliźnich lub w naszych wspólnotach. Naucz nas, jak współpracować z Tobą, gdy uświadamiamy sobie, że stworzyłeś świat wymagający rozwoju, „gdzie wiele rzeczy, które uważamy za złe, za zagrożenie lub źródło cierpienia, jest w istocie częścią bólów rodzenia, pobudzających nas do współpracy ze Stwórcą”. (Laudato Si’ 80.)

Doświadczenie

W ramach naszej pracy wychowawczej zauważamy, że zjawisko znęcania się wśród naszych uczniów staje się w szkołach coraz powszechniejsze. W świecie internetowym jeszcze łatwiej jest mówić źle o innych, ponieważ krzywdzące komentarze można zamieszczać anonimowo. Jako pedagodzy często dowiadujemy się o przypadkach znęcania się wśród dzieci dopiero po fakcie, a czasem w ogóle o nich nie wiemy.

„Jedna z moich byłych koleżanek z klasy opowiedziała mi swoją historię: Kiedy zaczęłam naukę w liceum, miałam ulubioną parę spodni. W tamtych czasach często wrzucałam swoje zdjęcia na Facebooka, głównie te, na których byłam z rodziną. Na prawie każdym zdjęciu miałam na sobie te same dżinsy z szerokimi nogawkami. W szkole jedna z dziewczyn powiedziała kiedyś, gdy miałam na sobie te spodnie: ‘Nie wydaje ci się, że te spodnie są trochę dziwne? Wyglądasz w nich jak sowa’. Nigdy więcej nie założyłam tych spodni. Zwłaszcza gdy usłyszałam, jak inne dziewczyny mówiły, że skoro noszę te same spodnie na tak wielu zdjęciach w sieci, to na pewno ich nie piorę i jestem leniwa”.

„Wtedy ogarnęło mnie poczucie wstydu. Nie mogłam też zrozumieć, dlaczego inni postrzegają mnie inaczej niż ja sama. Od tamtej pory często się bałam – nie tylko tego, że kogoś zranię, ale także tego, co jeszcze mogę zepsuć. Jeśli krytykowały moje spodnie, to na pewno nie spodoba im się moja fryzura, mój telefon itp. Na szczęście w szkole znalazłam wspaniałych przyjaciół, więc nigdy nie czułam się wykluczona z klasy, bo zawsze były jedna lub dwie uczennice, do których mogłam się zwrócić. Smutne jest jednak to, że te, które mnie raniły, zawsze stanowiły większość”. (Eszter, nauczycielka liceum i członkini węgierskiej grupy JPIC, której rozmowa stała się inspiracją dla tej refleksji solidarności.)

Refleksja

Słowa mają ogromną moc. Mogą służyć do potwierdzania godności i okazywania szacunku, ale też do dzielenia i poniżania. Jako nauczyciele, nasze słowa, a nawet najmniejsze gesty, pokazują, jak odnosimy się do drugiej osoby. Na przykład, jeśli wierzę, że każdy z moich uczniów ma w sobie jakąś wartość lub talent i podchodzę do nich z takim nastawieniem, to znajdzie to odzwierciedlenie również w zachowaniu uczniów. W przypadku ucznia, który jest źle traktowany przez rówieśników, spoczywa na nas szczególna odpowiedzialność.

Nie tylko uczniowie, którzy padli ofiarą przemocy, potrzebują naszej uwagi i zrozumienia, ale także każdy opuszczony, samotny człowiek w naszym otoczeniu – niezależnie od tego, czy mieszka w naszej wspólnocie, w naszej rodzinie, czy też znajduje się wśród osób powierzonych naszej opiece. Wyciągnięcie do nich ręki, poświęcenie im naszego czasu – to właśnie ten gest może zmienić świat na lepsze.

Zgodnie z nauczaniem papieża Franciszka ekologia integralna wymaga holistycznego podejścia, uwzględniającego wszystkie wymiary życia na Ziemi. Możemy chronić przyrodę tylko wtedy, gdy oprócz zmiany naszego stosunku do środowiska naturalnego zmienimy również nasze relacje z bliźnimi i z Bogiem. Ponieważ wszystko jest ze sobą powiązane, ochrona środowiska naturalnego jest ściśle powiązana z ochroną praw osób ubogich i znajdujących się w trudnej sytuacji. Dotyczy to zarówno uczniów, którzy są prześladowani, jak i osób w naszych wspólnotach, które są opuszczone, samotne i potrzebują opieki.

Działanie

Starajmy się być obecne w naszej wspólnocie (wśród sióstr, współpracowników, rodziny, w miejscu pracy itp.) w taki sposób, aby:

• sprzyjać tworzeniu atmosfery wzajemnego zaufania, rozwoju i szacunku, oraz
• pozwalać nam cieszyć się wzajemnymi sukcesami i radościami, doceniać wzajemne

osiągnięcia i otwarcie to okazywać.

Zastanówmy się, jak odnosimy się do osób, które myślą inaczej lub wyznają odmienne poglądy polityczne, religijne czy moralne. Jeśli z tego powodu trudno nam je zaakceptować, zamiast wydawać osądy, spróbujmy zadawać pytania wyjaśniające i pozostańmy przy stole dialogu.

Korzystajmy z internetu w sposób świadomy i uczmy osoby powierzone naszej opiece, by robiły to samo.

Modlitwa końcowa

Wszechmogący Boże, naucz nas, jak tworzyć w naszych wspólnotach atmosferę, w której możliwe są rozwój, akceptacja i pojednanie. Spraw, abyśmy starali wspierać się nawzajem, zachęcać do podejmowania osobistych inicjatyw i twórczo wykorzystywać wzajemne talenty, budując w ten sposób kulturę sprzyjającą pokojowi i sprawiedliwości. Amen.

Opracowanie: Renáta Erős, SSND z Prowincji Europy dla Międzynarodowej Sieci Shalom.

Grafika pochodzi z projektu Joyelle Proot, SSND CP na 25. Kapitułę Generalną

Niniejsza refleksja jest wynikiem dialogu na temat poruszony w ramach comiesięcznej „Refleksji Solidarności”, przepro-wadzonego przez grupę JPIC działającą w dystrykcie węgierskim (EUR). W dialogu tym uczestniczyły: Mónika, Gyöngyi, Zsófia, Judit, Szilvia, Annamária, Gábor, Cecília, Lea, Eszter, Gréti, and Sisters Fidelis, Janka, Sára, Réka i Renáta.